Fahanka Siyaasadda Caalamiga ah
Qaybta 10aad
W/Q: Cabdiraxmaan Rashiid

Dhaqanka siyaasadeed

Dhaqanka siyaasiga ah, marka la eego cilmiga siyaasadda, aragtiyo la wadaago iyo xukunno caadi ah oo ay dadweynuhu ku dhaqmaan nidaamkeeda siyaasadeed.

Aragtida dhaqanka siyaasiga ahi maaha mid tixraacaysa hab-dhaqannada ku wajahan jilayaasha gaarka ah, sida madaxweynaha ama ra’iisal wasaaraha, balse waxay tilmaamaysaa sida ay dadku u arkaan nidaamka siyaasadeed guud ahaan iyo sida ay u aaminsan yihiin sharcinimadiisa. Lucian Pye oo ah saynisyahan siyaasadeed oo Mareykan ah ayaa ku qeexay dhaqanka siyaasadeed inuu yahay iskudhafka qiyamka aasaasiga ah, dareenka, iyo aqoonta ee hoosta ka xariiqaysa hannaanka siyaasadeed.

Sidaa darteed, tiirarka dhaqanka siyaasiga ahi waa caqiidada, fikradaha iyo shucuurta muwaadiniinta ee ku wajahan qaabkooda dawladnimo.

Dhaqanka siyaasiga ah ayaa si aad ah loo daraaseeyay iyadoo la eegayo nidaamka dimuqraadiyada reer galbeedka. Daraasadda caadiga ah ee dhaqanka siyaasadeed waa Dhaqanka Madaniga ah (1963) ee saynisyahannada siyaasadda Mareykanka ee Gabriel Almond iyo Sydney Verba. Iyadoo lagu salaynayo sahanno laga sameeyay Maraykanka, Ingiriiska, Jarmalka Galbeed, Talyaaniga, iyo Meksiko, baadhitaankan taariikhiga ah waxa uu doonayey in lagu aqoonsado dhaqanka siyaasadeed ee ay u badan tahay in dimoqraadiyad xorta ahi ay ku horumarto oo ay ku adkaysato. Doodda Almond iyo Verba waxay ku salaysan tahay kala soocida saddexda nooc ee dhaqanka siyaasadeed ee saafiga ah:
Dhaqan-siyaasadeed-siyaasadeed, muwaaddiniintu si aan kala go ‘lahayn ayay uga warqabaan jiritaanka dawladda dhexe. Mawduuca dhaqanka siyaasiga ah, muwaadiniintu waxay isu arkaan inaanay ka qayb qaadanayn geeddi-socodka siyaasadda balse ay yihiin maadooyin dawladeed. Dhaqanka siyaasadeed ee ka qaybqaatayaasha, muwaadiniintu waxay aaminsan yihiin labadaba inay wax ku soo kordhin karaan nidaamka iyo inay saameynayaan. Shaqada Almond iyo Verba waxay soo jiidatay dareenka jiilasha aqoonyahannada kuwaas oo dib u soo celiyay natiijooyinkii, dhaleeceeyay fikradaha, oo hagaajiyay aragtida.

 

Dhaqanka siyaasigu waa hantida urur-ku-salaysan-tusaale dal, gobol, dabaqad ama xisbi. Iyadoo inta badan daraasaadka dhaqanka siyaasadeed ay xooga saareen dhaqamada qaranka, daraasaadka qaar ayaa diirada saaray cutubyo dhul ahaan lagu qeexay oo heer qaran ah, sida dhaqamada siyaasadeed ee dowladaha Mareykanka, gobolada Kanada, ama gobolada Talyaaniga. Daraasado kale ayaa lagu lafaguray sifooyinka dhaqameed ee kooxaha bulshada sida kuwa siyaasadda, dabaqada shaqada, iyo wixii la mid ah.

Lasoco qaybta 11aad

W/Q: Cabdiraxmaan Rashiid Dalmar
Email: Cabdiraxmaan800@gmail.com